خواجه نصير الدين الطوسي
555
اخلاق محتشمى ( فارسى )
آيد ، صاحب شريعت عليه السلام فرموده است : ما خلق اللّه خلقا اكرم عليه « 1 » من العقل ، يعنى : از مخلوقات بر آفريدگار هيچ مخلوقى گرامىتر از عقل نيست ، كه آدمى بپيرايهء عقل ، شرف خلافت آفريدگار يافت . ( بيت : ) « 2 » مرد چون عقل را پناه كند * مر سها را بعقل ماه كند پادشاهى بود ز مايهء عقل * آفتابى شود ز سايهء عقل پدر و مادرى كه ناز آرند * حكما عقل و نفس را دارند هر كه با عقل آشنا باشد * از همه عيبها جدا باشد ( 48 ) اى پسر ! قناعت را عادت گير « 3 » ، و به آنچه خداى تعالى ترا روزى كرده است و قسمت تو « 4 » ، راضى و خوشدل باش ، و نفس خود را از آنچه غير ترا باشد بىنياز و منقطع طمعدار . ( بيت : ) هر آنگه كه پوئى سوى راه آز * شود كار گيتيت يكسر دراز ( 49 ) اى پسر ! اگر ترا به كسى ميلى « 5 » باشد ، و بباب « 6 » او عنايتى ، و از راه حسن الظن وثوقى حاصل آمده ، پيش از اختيار و اعتبار احوال و عادات و امتحان سراير و طبايع مخفى او ، و امعان نظر بىغرض در امور و اخلاق او ، زينهار تا در حمد و ثنا و مدح و اطراى [ 38 پ ] او مبالغت نكنى .
--> ( 1 ) - خ : اكرم خلقا . ( 2 ) - خ : شعر . ( 3 ) - خ : كن . ( 4 ) - خ : قسمت داده . ( 5 ) - خ : ميل . ( 6 ) - ص : ثباب ( بىنقطه در ب ) .